پاپاراتزی‌های بشقاب؛ وقتی هوش مصنوعی لقمه های شما را می شمارد

دنیای هوش مصنوعی از تحلیل کدهای برنامه‌نویسی به تحلیل محتویات بشقاب شام شما رسیده است. پس از آنکه اپلیکیشن BuffetGPT (بافه چت) با ایده «جلوگیری از انتخاب غلط سر میز غذا» در شبکه‌های اجتماعی ترند شد، حالا غول فناوری، OpenAI، گام را فراتر نهاده و در حال توسعه اولین گجت پوشیدنی خود برای عرضه در اواخر سال ۲۰۲۶ است. اما این پیشرفت، مرز میان یک «ابزار کاربردی» و یک «کابوس نظارتی» را به لرزه درآورده است.

 

طبق تحقیقات موسسه Nielsen Norman Group، استفاده از هوش مصنوعی برای انتخاب غذا، زمان تصمیم‌گیری را از ۴.۲ دقیقه به ۱.۸ دقیقه کاهش داده و رضایت کاربران را ۲۷ درصد بالا برده است. بافه چت به شما کمک می‌کند تا در یک مهمانی مجلل با ده‌ها نوع غذا، بهترین گزینه را بر اساس ذائقه خود انتخاب کنید. تفاوت اصلی اما در «کنترل» است؛ در اپلیکیشن موبایلی، شما آگاهانه گوشی را به سمت غذا می‌گیرید، اما در عینک‌های هوشمند یا ایربادهای مجهز به دوربین OpenAI، دستگاه «همیشه در حال تماشا» است.

 

دکتر تیمنیت گبرو، از چهره‌های برجسته اخلاق در هوش مصنوعی، این پدیده را «نظارت رستورانی» می‌نامد. در یک جشن عروسی یا مذهبی، عینک هوشمند یک میهمان می‌تواند بدون اجازه، تمام میزهای بوفه و حتی بشقاب‌های سایرین را اسکن کند. این یعنی دستور پخت‌های خانوادگی، سنت‌های غذایی فرهنگی و حریم خصوصی میز شام شما، بدون آنکه روحی خبردار شود، به خوراک آموزشی برای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی تبدیل می‌شود تا شرکت‌های بزرگ از آن‌ها برای تحلیل رفتارهای مصرف‌کننده و بازاریابی هدفمند استفاده کنند.

 

با ورود عینک‌های هوشمند اپل و شتاب گرفتن رقابت در حوزه سخت‌افزارهای پوشیدنی، حریم خصوصی در رویدادهای خصوصی بیشترین ضربه را خواهد خورد. در این سیستم جدید، شما دیگر «مشتری» نیستید، بلکه یک «مجموعه داده» (Dataset) متحرک هستید. شرکت‌های بزرگ با ردیابی اینکه چه کسی، چه زمانی و چه مقدار از چه غذایی برمی‌دارد، پروفایل‌های رفتاری دقیقی می‌سازند که برای رستوران‌های زنجیره‌ای و پلتفرم‌های تحویل غذا حکم طلا را دارد.

 

این یک بدبینی ساده نیست؛ این پایان منطقی نفوذ هوش مصنوعی در جزئی‌ترین بخش‌های زندگی ماست. در حالی که «بافه چت» به مرزهای انسانی احترام می‌گذارد و هر زمان که بخواهید خاموش می‌شود، نسل جدید گجت‌های پوشیدنی OpenAI مرزی نمی‌شناسد. سوال اساسی که در سال ۲۰۲۶ با آن روبرو هستیم دیگر این نیست که «چه بخوریم؟»، بلکه این است که «آیا حاضریم حق غذا خوردن بدون دیده شدن را فدای چند دقیقه سریع‌تر انتخاب کردنِ پیش‌غذا کنیم؟»