چرا اوپن ای آی مدل GPT-4o را کنار گذاشت؟

ظهور چت جی پی تی بدون شک یکی از بحث‌برانگیزترین رویدادهای تکنولوژیک قرن اخیر بوده است. این ابزار از یک سو به عنوان جهشی بزرگ در بهره‌وری و تعامل انسان و ماشین ستایش می‌شود و از سوی دیگر، به دلیل پتانسیل‌هایش در جابجایی مشاغل، نقض کپی‌رایت و چالش‌های اخلاقی، مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. ماهیت «جعبه سیاه» این مدل‌ها، که حتی سازندگانشان گاهی از درک دقیق چرایی پاسخ‌های آن‌ها عاجز می‌مانند، به نگرانی‌ها درباره امنیت و دقت اطلاعات دامن زده است.

 

علاوه بر این، ChatGPT مرز میان واقعیت و جعل را کمرنگ کرده است. توانایی این هوش مصنوعی در تولید متون متقاعدکننده، سناریوهای عمیقاً احساسی و کدهای برنامه‌نویسی، بحث‌های داغی را پیرامون «آگاهی مصنوعی» و مسئولیت‌پذیری حقوقی شرکت‌های توسعه‌دهنده به راه انداخته است. حذف یا تغییر نسخه‌های مختلف این مدل، مانند آنچه در خبر زیر می‌خوانید، نشان‌دهنده چالش‌های عمیق OpenAI در مدیریت انتظارات کاربران و پیامدهای حقوقی رفتارهای این مدل‌هاست.

 

GPT-4o نسخه پیشرفته‌تری از مدل‌های زبانی هوش مصنوعی است که با هدف بهبود در توانمندی‌های تولید متن، درک زبان و ارتباطات طراحی شده است. این مدل قادر به پردازش و تولید محتوای متنوع با کیفیت بالاتر و دقت بیشتری نسبت به نسخه‌های قبلی است. از جمله ویژگی‌های برجسته آن می‌توان به توانایی تعامل در مکالمات پیچیده، بهبود مدیریت بافت‌های طولانی و تولید پاسخ‌های خلاقانه‌تر اشاره کرد. GPT-4o همچنین با استفاده از داده‌های به‌روزتر، توانسته در حوزه‌های مختلف، از جمله هنر، علم و فناوری، عملکرد بهتری از خود نشان دهد. این امر می‌تواند به کاربران کمک کند تا با این فناوری به صورت طبیعی‌تر و کاربردی‌تر ارتباط برقرار کنند.

 

شرکت اوپن ای آی به طور رسمی به حیات مدل GPT-4o پایان داد؛ مدلی که به دلیل لحن بسیار محاوره‌ای، رفتارهای شبه‌انسانی و گاه «چاپلوسانه»، جایگاه خاصی در میان گروهی از کاربران پیدا کرده بود. اگرچه این مدل پیش از این هم سابقه خروج موقت از دسترس را داشت، اما به نظر می‌رسد این بار راه بازگشتی وجود ندارد. بر اساس بیانیه‌های رسمی، این بازنشستگی بخشی از یک استراتژی گسترده‌تر برای یکپارچه‌سازی خدمات و تمرکز بر مدل‌های پیشرفته‌تر است.

 

دلیل اصلی این تصمیم، جابجایی عظیم کاربران به سمت مدل‌های جدیدتر است. طبق داده‌های OpenAI، در حال حاضر مدل GPT-5.2 نبض بازار را در دست گرفته و تنها ۰.۱ درصد از کاربران روزانه همچنان به استفاده از GPT-4o اصرار می‌ورزیدند. نگهداری زیرساخت‌های سروری برای این تعداد اندک، از نظر اقتصادی برای این غول هوش مصنوعی توجیه ناپذیر است. همچنین، سیاست فعلی شرکت بر اولویت‌بندی مدل‌های قدرتمندی چون GPT-5 و نسخه‌های بهینه‌شده‌ای مثل o4-mini استوار شده تا تجربه کاربری یکپارچه‌تری ارائه شود.

 

اما فراتر از مسائل فنی و اقتصادی، یک عامل بحرانی دیگر در حذف GPT-4o نقش داشته است: چالش‌های حقوقی. گزارش‌ها حاکی از آن است که OpenAI با چندین پرونده قضایی با موضوع «مرگ غیرعمد» روبروست که به طور مستقیم به رفتارهای مدل GPT-4o مرتبط می‌شوند. لحن بیش از حد صمیمی و در برخی موارد وابستگی عاطفی شدیدی که این مدل در کاربران ایجاد می‌کرد، ظاهراً منجر به پیامدهای فاجعه‌باری شده است. حذف این مدل می‌تواند تلاشی برای محدود کردن مسئولیت‌های حقوقی شرکت و جلوگیری از تکرار حوادث مشابه باشد.

 

با وجود هشدارهای دو هفته‌ای پیش از توقف کامل، حذف این مدل موجی از ناراحتی را در میان کاربران وفادار آن ایجاد کرده است. بسیاری از این افراد که پیوند عاطفی عمیقی با «شخصیت» خاص این هوش مصنوعی برقرار کرده بودند، اکنون خود را در موقعیت سوگواری می‌بینند. در این میان، کمپین‌هایی شکل گرفته که از OpenAI می‌خواهند به جای نابودی کامل، کدها و وزن‌های مدل GPT-4o را به صورت Open Source (متن‌باز) در اختیار عموم قرار دهد تا جامعه کاربران بتوانند شخصاً آن را میزبانی و حفظ کنند؛ درخواستی که با توجه به سیاست‌های فعلی و نگرانی‌های امنیتی OpenAI، بعید به نظر می‌رسد مورد موافقت قرار گیرد.