دیوار برلین در دنیای هوش مصنوعی؛ پایان اجباری همکاری غول چینی مانوس و متا

صنعت جهانی هوش مصنوعی شاهد یکی از دراماتیک‌ترین جدایی‌های تکنولوژیک خود میان غول‌های شرق و غرب است. فرآیند جداسازی کامل استارتاپ هوش مصنوعی چینی مانوس (Manus) از شرکت آمریکایی متا (Meta) و قطع هرگونه اشتراک‌گذاری داده میان آن‌ها به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شود. این اقدام ضرب‌الاجل، گامی کلیدی در راستای اجرای دستور مستقیم دولت چین است که حدود دو ماه پیش و با تکیه بر «ملاحظات امنیت ملی»، این استارتاپ را ملزم به واگذاری سهام خارجی‌اش کرد.

 

در پی این دستور حاکمیتی، شرکت متا به سرعت واکنش نشان داده و تمام دسترسی‌های فنی مانوس به سیستم‌ها و زیرساخت‌های داخلی خود را مسدود کرده است. علاوه بر این، به کارمندان متا صراحتاً ابلاغ شده که حق استفاده از ابزارها و مدل‌های توسعه‌یافته توسط این استارتاپ چینی را در پروژه‌های داخلی ندارند. این قرنطینه اطلاعاتی، نقطه پایانی بر همکاری‌های استراتژیکی است که زمانی تصور می‌شد پل ارتباطی مهمی میان اکوسیستم هوش مصنوعی ایالات متحده و چین باشد.

 

هم‌بنیان‌گذاران مانوس برای بقای خود در خاک چین، مذاکرات فشرده‌ای را جهت جذب 1 میلیارد دلار سرمایه از طریق کنسرسیوم‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی آغاز کرده‌اند. هدف اصلی از این اقدام، تامین نقدینگی لازم برای بازخرید کامل سهام متا است. موفقیت در این جذب سرمایه می‌تواند ساختار مالکیتی جدیدی را در قالب یک سرمایه‌گذاری مشترک (Joint Venture) داخلی رقم بزند و مسیر این استارتاپ را برای ورود به بازار سرمایه هموار کند.

 

مقصد نهایی مانوس پس از استقلال کامل، عرضه اولیه سهام (IPO) در بورس هنگ کنگ خواهد بود. در سال جاری (2026)، هنگ کنگ به پناهگاه و مقصد طلایی شرکت‌های هوش مصنوعی چینی تبدیل شده است که به دلیل فشارهای سیاسی، امکان حضور در بازارهای غربی را ندارند. در حال حاضر غول‌های نوظهور دیگری مانند MiniMax و Zhipu AI نیز پلتفرم‌های خود را برای ورود به این بازار مالی و جذب سرمایه‌های آسیایی آماده می‌کنند.

 

این تحول، زنگ خطری جدی برای شرکت‌های چندملیتی است و نشان می‌دهد پکن به هیچ‌وجه حاضر به سازش در حوزه فناوری‌های حساس و هوش مصنوعی نیست؛ حتی اگر این شرکت‌ها از نظر حقوقی و ثبت رسمی در خارج از مرزهای چین مستقر باشند. دولت چین لایه‌های نظارتی خود را به شدت سخت‌گیرانه‌تر کرده است؛ به طوری که مدیران و دانشمندان برتر هوش مصنوعی در بخش خصوصی، اکنون برای سفرهای خارجی خود ملزم به دریافت مجوزهای امنیتی ویژه دولتی هستند.

 

علاوه بر این، قوانین جدید، شرکت‌های هوش مصنوعی چین را مکلف می‌کند که پیش از پذیرش هرگونه سرمایه از سوی نهادهای آمریکایی، تاییدیه رسمی و چندمرحله‌ای از نهادهای نظارتی دولتی دریافت کنند؛ سیاستی که عملاً دیوار برلینِ جدیدی را در فضای تبادل سرمایه و دانش هوش مصنوعی میان واشنگتن و پکن ایجاد کرده است.